Sífellt fleiri leita aðstoðar gervigreindar við að lesa og skilja Biblíuna. Ný rannsókn bendir til þess að vinsælir gervigreindar spjallþjónar sem sérhæfa sig í Biblíufræðslu séu hlutdrægir þegar kemur að guðfræði.
Þannig hefur rannsókn Breska og erlenda biblíufélagsins (BFBS) á gervigreindar spjallþjónum, Gervigreind, biblíuforrit og guðfræðileg hlutdrægni, leitt í ljós að svör biblíutengdra spjallþjóna endurspegla oft þröngt guðfræðilegt sjónarhorn, með sterka hlutdrægni gagnvart bandarískum evangelískum túlkunum á Ritningunni. Þessar niðurstöður vekja upp spurningar hvernig trúarskilningur og -mótun mun þróast á tímum gervigreindar, og hvernig gervigreind hefur áhrif á skilning okkar á guðfræði, Biblíunni og trúarlegu valdi.
Rannsóknarhópurinn, í samstarfi við hóp guðfræðinga, prófaði fimm algenga gervigreindarspjallþjóna og spurði þá sex guðfræðilegra spurninga.
Spurningar voru misjafnlega sértækar. Þannig var spurt almennt um hvernig best sé að túlka Biblíuna, en jafnframt var spurt sérstaklega um einstaka kafla, þar á meðal 1. kafla Rómverjabréfsins. Frásögn Annarrar Mósebókar um köllun Móse (3. og 4. kafli) og um texta í 5. kafla Efesusbréfsins.
Svör spjallþjónanna voru greind með tilliti til guðfræðilegs sjónarhorns og dýptar. Þrátt fyrir að mörg svörin væru skýr, auðskiljanleg og útskýrð í kærleika, þá var áberandi að spjallþjónarnir kynntu aðeins eitt guðfræðilegt sjónarhorn til sögunnar og virtust ekki þekkja til fjölbreytileika kristinna hefða. Vel þekktar túlkunaraðferðir — eins og allegórískur lestur, andlegar túlkanir eða sjónarmið byggð á kirkjulegum hefðum — voru ekki nefndar til sögunnar.
Einn rannsakanda, Dr. Jonas Kurlberg, sérfræðingur í guðfræði og tækniþróun, sagði að niðurstöðurnar sýni nýjar áskoranir fyrir kirkjur og trúfélög. Dr. Kurlberg benti á að „almenningur telji oft að svör gervigreindar séu staðreyndabundin og óhlutdræg. Sú hugmynd valdi því að fólk sé síður gagnrýnið á það sem það les.“
Dr. Kurlberg benti jafnframt á að spjallþjónarnir eru mjög evangelískir í aðferðum sínum við lestur og túlkun Biblíunnar, án þess að viðurkenna aðrar hefðir. Þá hafi verið áhugavert hvernig spjallþjónarnir hafi notað orðfæri sálgæslu eða prestsþjónustu í útskýringum sínum, með því að bjóða stuðning, leggja áherslu á náð Guðs og samúð með notandanum og leituðu jafnvel eftir frekari samræðum við notendur. Þannig hefði einn spjallþjónninn boðið upp á áframhaldandi stuðning „í náð og án dómhörku“. Að mati rannsakenda sé eins og spjallþjónar hafi tekið að sér einhvers konar prestlega þjónustu.
Guðfræðingurinn Dr. Zoltán Schwáb hafði áhyggjur af einföldu og fyrirhafnarlausu aðgengi að spjallþjónum. Gervigreind svarar án tafar og er fyrirhafnarlaus. Það sem tapast að mati Dr. Schwáb er „glíman við textann. Það að glíma við samhengi og merkingu, er oft mikilvægara en einfaldlega að fá svar. Að takast á við erfiðar spurningar, er hluti af trúarlegri mótun.“ Án leiðsagnar er hætt við að notendur treysti á einfaldleika og aðgengi gervigreindar á kostnað dýpri skilnings.
Sá möguleiki er fyrir hendi að spjallþjónar opni augu notenda fyrir fjölbreyttari sjónarhornum og hvetji þá til að kanna eigin hefðir dýpra. Þannig gætu spjallþjónar orðið til gagns að mati Dr. Schwáb. „Ef spjallþjónum hins vegar tekst ekki að kynna til sögunnar fjölbreyttari sjónarhorn og dýpka skilning, getur spjallþjónninn valdið skaða.“
Rannsóknarverkefnið Gervigreind, Biblíuforrit og guðfræðileg hlutdrægni, var rætt nýlega á vinnustofu við guðfræðideild Cambridge háskóla. Á ráðstefnunni talaði Toby Beresford, sérfræðingur stafrænnar stefnumótunar hjá Breska og erlenda biblíufélaginu, um stafræna rýmið sem nýjan vettvang trúarlegrar boðunar. „Milljónir manna búa á þessari stafrænu heimsálfu og guðfræðileg mótun þar mun hafa áhrif á milljarða einstaklinga.“
Breska og erlenda biblíufélagið er að byrjað að þróa eigin gervigreindartól sem eru hönnuð til að hjálpa notendum að fá dýpri og ábyrgari skilning á Biblíunni. Það er óumflýjanlegt að gervigreind muni halda áfram að móta hvernig fólk upplifir og skilur Biblíuna.
Að mati þeirra sem komu að gerð rannsóknarinnar er nauðsynlegt að finna leiðir til að auka gagnsæi upplýsinga, vernda guðfræðilega fjölbreytni og kenna gagnrýna notkun. Það er óumflýjanlegt að gervigreind verði notuð í auknu mæli í trúarlegu samhengi. Spurningin er hversu víða fólk getur treyst að gervigreindin skilji menningu, hefðir og samhengi guðfræðilegra texta.
Hægt er að nálgast skýrsluna hér https://drive.google.com/file/d/1cCf81xJv2eLq2FKY4VSMNC6boh–IfLQ/view.
Fengið frá Breska og erlenda biblíufélaginu. Myndin sem fylgir greininni var útbúin af Gemini 3.0.