{"id":2121,"date":"2017-12-01T21:11:11","date_gmt":"2017-12-01T21:11:11","guid":{"rendered":"http:\/\/biblian.is\/fraedsla\/?p=2121"},"modified":"2020-08-05T21:57:59","modified_gmt":"2020-08-05T21:57:59","slug":"herman-melville-moby-dick","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/2017\/12\/01\/herman-melville-moby-dick\/","title":{"rendered":"Herman Melville: Moby Dick"},"content":{"rendered":"<p>Sk\u00e1lds\u00f6gu <strong>Hermans Melville<\/strong> fr\u00e1 \u00e1rinu 1851, <em>Moby Dick<\/em>, er skipa\u00f0 \u00e1 bekk me\u00f0 mestu b\u00f3kmenntaverkum heimsins. Vi\u00f0 fyrstu s\u00fdn vir\u00f0ist \u00feessi saga af s\u00ed\u00f0ustu sj\u00f3fer\u00f0 hvalvei\u00f0iskipsins Pequod fr\u00e1 N\u00fdja-Englandi n\u00e6sta einf\u00f6ld, en \u00feegar betur er a\u00f0 g\u00e1\u00f0 er h\u00fan full af t\u00e1knum og r\u00edk af sk\u00edrskotunum til Bibl\u00edunnar. Meginkjarni s\u00f6gunnar er s\u00fa \u00fer\u00e1hyggja Ahabs skipstj\u00f3ra a\u00f0 hefna s\u00edn \u00e1 hinum \u00fej\u00f3\u00f0sagnakennda hv\u00edta hval, sem heitir Moby Dick. En Ahab telur a\u00f0 hann eigi mestan \u00fe\u00e1tt \u00ed a\u00f0 leggja l\u00edf sitt \u00ed r\u00fast.<\/p>\n<p>Bent hefur veri\u00f0 \u00e1 a\u00f0 h\u00e6gt s\u00e9 a\u00f0 lesa Moby Dick sem nokkurskonar \u00f6fugsn\u00fana \u00fatg\u00e1fu \u00e1 Jobsb\u00f3k. \u00deessi tengsl eru sett fram snemma \u00ed sk\u00e1lds\u00f6gunni \u00feegar vi\u00f0 komumst a\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 einn efna\u00f0asti kostunara\u00f0ili fer\u00f0ar skipsins er sj\u00e1lfumgla\u00f0ur kristinn hr\u00e6snari sem heitir Bildad. Eins og s\u00e1 \u201ehuggari\u201c Jobs sem Bildad er nefndur eftir, er \u00feessi Bildad Melvilles fulltr\u00fai fyrir h\u00f6rkulega og d\u00f3mhar\u00f0a \u00fatleggingu \u00e1 Ritningunni. \u201eEf liti\u00f0 er \u00e1 Bildad sem gu\u00f0hr\u00e6ddan mann, og \u00fe\u00f3 s\u00e9rstaklega sem kvekara, ver\u00f0ur v\u00e6gast sagt a\u00f0 telja hann talsvert har\u00f0brj\u00f3sta.\u201c (MD, bls.93)<\/p>\n<p>Melville fylgir hef\u00f0bundinni saml\u00edkingu Levjatans Bibl\u00edunnar vi\u00f0 hvalinn. S\u00f6guma\u00f0ur Mobys Dick, ungi sj\u00f3ma\u00f0urinn \u00cdsmael, fer oft \u00fat fyrir efni s\u00f6gunnar og segir \u00fdmsar s\u00f6gur af Levjatan og fur\u00f0ar sig \u00e1 \u00feeirri f\u00edfldirfsku sinni a\u00f0 vera n\u00fa a\u00f0 eltast vi\u00f0 \u00feennan hval:<\/p>\n<p>\u201eA\u00f0 kafa eftir hv\u00f6lum ni\u00f0ur \u00e1 hafsbotn, a\u00f0 hafa hendur s\u00ednar milli hinna \u00f3skiljanlegu m\u00e1ttarsto\u00f0a heimsins, rifjanna, og alla lei\u00f0 ni\u00f0ur \u00e1 mja\u00f0magrindina \u2013 \u00fea\u00f0 er eitthva\u00f0 vo\u00f0alegt. Hver er \u00e9g, a\u00f0 \u00e9g dirfist a\u00f0 festa \u00f6ngul \u00ed n\u00f6s st\u00f3rhvelis. Hr\u00e6\u00f0ilegar \u00f6granir Jobs g\u00e6tu slegi\u00f0 mig skelfingu.\u201c (MD, bls.159)<\/p>\n<p>Umsn\u00faningur Mobys Dick \u00e1 texta Bibl\u00edunnar beinist a\u00f0 Ahab skipstj\u00f3ra sem l\u00edta m\u00e1 \u00e1 sem And-Job. \u00dear sem Job spyr og kveinar en l\u00e6tur aldrei undan \u00feeim \u00fer\u00fdstingi eiginkonu sinnar, \u201ea\u00f0 form\u00e6la Gu\u00f0i og fara a\u00f0 deyja\u201c, hafnar Ahab \u00ed \u00feverm\u00f3\u00f0sku sinni \u00f6\u00f0ru valdi en trylltum vilja s\u00ednum. \u00dear sem Job vi\u00f0urkennir loks vald Gu\u00f0s og i\u00f0rast \u00feess a\u00f0 hafa ekki s\u00fdnt au\u00f0m\u00fdkt, neitar Abah a\u00f0 l\u00fata hvalnum, sem or\u00f0i\u00f0 hefur honum b\u00e6\u00f0i gu\u00f0 og dj\u00f6full. \u00deegar Starbuck, fyrsti st\u00fdrima\u00f0ur \u00e1sakar hann um gu\u00f0last, svarar Ahab honum fullum h\u00e1lsi:<\/p>\n<p>\u201eAllir hlutir s\u00fdnilegir eru a\u00f0eins pappagr\u00edmur en \u00e1 s\u00e9rhverjum atbur\u00f0i \u00ed lifandi verkna\u00f0i, \u00ed sk\u00fdlausri d\u00e1\u00f0, eru einhver \u00f3\u00feekkt \u00f6fl sem beita hugsana\u00fereki s\u00ednu og\u00a0fela frumdr\u00e6tti svipa sinna undir gr\u00edmunni. Ef ma\u00f0ur \u00e6tlar a\u00f0 sl\u00e1 ver\u00f0ur hann a\u00f0 sl\u00e1 sundur gr\u00edmuna. Hvernig getur fanginn sloppi\u00f0 nema hann brj\u00f3tist gegnum m\u00farinn? Fyrir m\u00e9r er hv\u00edti hvalurinn m\u00far. Stundum held \u00e9g a\u00f0 ekkert s\u00e9 til hinum megin. En samt veit \u00e9g \u00fea\u00f0. Hann reynir mig, hann bugar mig, \u00ed honum s\u00e9 \u00e9g \u00f3gurlegt afl sem kn\u00fai\u00f0 er \u00e1fram af illsku. \u00dea\u00f0 er \u00feetta \u00f3rannsakanlega sem \u00e9g hata alveg s\u00e9rstaklega og hvort heldur hvalurinn hv\u00edti er verkf\u00e6ri e\u00f0a tilstofnandi skal \u00e9g l\u00e1ta hatur \u00feetta \u00e1 honum bitna. Nefndu ekki gu\u00f0last vi\u00f0 mig \u00fev\u00ed \u00e9g mundi sl\u00e1 til s\u00f3larinnar ef h\u00fan m\u00f3\u00f0ga\u00f0i mig.\u201c (MD, bls.192)<\/p>\n<p>Moby Dick endar \u00fear sem Jobsb\u00f3k byrjar, me\u00f0 grimmdarlegri ey\u00f0ingu og dau\u00f0a. S\u00ed\u00f0ustu or\u00f0 sk\u00e1lds\u00f6gunnar tilheyra \u00cdsmael sem er s\u00e1 eini sem komst l\u00edfs af \u00far Pequod. \u00dea\u00f0 eru or\u00f0 sendibo\u00f0a d\u00f3msins\u00a0\u00ed Job 1.16: \u201e\u00c9g komst einn undan og get flutt \u00fe\u00e9r t\u00ed\u00f0indin.\u201c<\/p>\n<p><em>Teikning eftir bandar\u00edska listamanninn <strong>Isaac Walton Taber<\/strong> \u00ed b\u00f3karskreytingu Moby Dick.<\/em><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sk\u00e1lds\u00f6gu Hermans Melville fr\u00e1 \u00e1rinu 1851, Moby Dick, er skipa\u00f0 <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/2017\/12\/01\/herman-melville-moby-dick\/\"> [&#8230;]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3675,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"wds_primary_category":0,"footnotes":""},"categories":[1125,549],"tags":[],"class_list":["post-2121","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bokmenntir","category-jobsbok"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2121","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=2121"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/2121\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3675"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=2121"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=2121"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=2121"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}