{"id":5666,"date":"2019-06-17T14:50:53","date_gmt":"2019-06-17T14:50:53","guid":{"rendered":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/?page_id=5666"},"modified":"2025-06-27T02:06:54","modified_gmt":"2025-06-27T02:06:54","slug":"titusarbrefid-1-kafli","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ritskyring\/titusarbrefid-1-kafli\/","title":{"rendered":"T\u00edtusarbr\u00e9fi\u00f0 1. kafli"},"content":{"rendered":"<h3>Forst\u00f6\u00f0umenn safna\u00f0a (\u00f6ldungar) og villukennendur<\/h3>\n<p><em>P\u00e1ll heilsar T\u00edtusi \u00e1st\u00fa\u00f0lega og minnir hann \u00e1, a\u00f0 honum beri a\u00f0 skipa forst\u00f6\u00f0umenn og starfsf\u00f3lk safna\u00f0anna \u00e1 Kr\u00edt. Hann telur upp \u00fe\u00e1 eiginleika, sem \u00feetta f\u00f3lk \u00fearf a\u00f0 vera b\u00fai\u00f0 og \u00e1r\u00e9ttar vi\u00f0 T\u00edtus, a\u00f0 hann tali &#8222;\u00fea\u00f0, sem s\u00e6mir hinni heiln\u00e6mu kenningu.&#8220; Hann varar T\u00edtus vi\u00f0 villukennendum, sem bers\u00fdnilega hafa spillt fyrir fj\u00f6lskyldum og veri\u00f0 til vandr\u00e6\u00f0a.<\/em><\/p>\n<p><strong>1.1\u00a0<\/strong><em>P\u00e1li, \u00fej\u00f3ni Gu\u00f0s, postula Jes\u00fa Krists: <\/em>Sj\u00e1 &#8222;<a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/pall-sal-fra-tarsus\/\">P\u00e1ll (S\u00e1l) fr\u00e1 Tarsus<\/a>&#8222;. &#8222;Postuli&#8220; merkir &#8222;s\u00e1, sem sendur er&#8220;, h\u00e9r ma\u00f0ur sem Gu\u00f0 hefur \u00fatvali\u00f0 til \u00feess a\u00f0 brei\u00f0a \u00fat fagna\u00f0arerindi\u00f0 um Krist Jes\u00fa, sem l\u00edka er nefnt &#8222;gle\u00f0ilegur bo\u00f0skapur.&#8220;<\/p>\n<p>&#8222;Kristur&#8220; er <em>christos\u00a0<\/em>\u00e1 gr\u00edsku, \u00e1 hebresku &#8222;Mess\u00edas&#8220; sem \u00fe\u00fd\u00f0ir\u00a0<em>hinn smur\u00f0i<\/em>.<\/p>\n<p><strong>1.1\u00a0<\/strong><em>tr\u00fa&#8230;\u00feekkingu \u00e1 sannleikanum: <\/em>V\u00ed\u00f0a \u00ed br\u00e9fum s\u00ednum kennir P\u00e1ll, a\u00f0 tr\u00fa s\u00e9 umfram allt traust \u00e1 Kristi, en h\u00e9r er merkingin \u00ed or\u00f0inu &#8222;tr\u00fa&#8220; fremur kenningar, kristin sannindi og reglur um g\u00f3\u00f0an lifna\u00f0 og Gu\u00f0i \u00fe\u00f3knanlegan, og er s\u00fa merking s\u00ed\u00f0ar til komin \u00ed kirkjunni. Or\u00f0i\u00f0, sem h\u00e9r er \u00fe\u00fdtt me\u00f0 &#8222;gu\u00f0r\u00e6kni&#8220; er \u00e1 gr\u00edsku &#8222;<em>evsebeia<\/em>&#8220; og kemur hvergi fyrir \u00ed eldri br\u00e9fum P\u00e1ls.<\/p>\n<p><strong>1.2 <\/strong><em>vonin um eil\u00edft l\u00edf: <\/em>Sj\u00e1 &#8222;<a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/eilift-lif\/\">Eil\u00edft l\u00edf<\/a>&#8222;.<\/p>\n<p><strong>1.3 <\/strong><em>f\u00f3l Gu\u00f0, frelsari vor, m\u00e9r: <\/em>\u00cd T\u00edtusarbr\u00e9fi, eins og l\u00edka \u00ed Fyrra og S\u00ed\u00f0ara T\u00edm\u00f3teusarbr\u00e9fi, er or\u00f0i\u00f0 &#8222;frelsari&#8220; j\u00f6fnum h\u00f6ndum nota\u00f0 um Gu\u00f0 (1T\u00edm 1.1;2.3; 4.10; T\u00edt 1.3; 2.10) og Jes\u00fa (2T\u00edm 1.10; T\u00edt 1.4; 2.13).<\/p>\n<p><strong>1.4\u00a0<\/strong><em>T\u00edtus: <\/em>T\u00edtus var gr\u00edskur a\u00f0 uppruna og \u00fev\u00ed hei\u00f0ingi (ekki Gy\u00f0ingur) \u00e1\u00f0ur en hann t\u00f3k kristna tr\u00fa. Hann var vi\u00f0staddur postulafundinn \u00ed Jer\u00fasalem (49 e.Kr.), \u00feegar lei\u00f0togar safna\u00f0arins \u00fear \u00e1lyktu\u00f0u, a\u00f0 hei\u00f0ingja sem l\u00e9tu sk\u00edrast \u00feyrft ekki a\u00f0 umskera (Gal 2.19). T\u00edtus var samstarfsma\u00f0ur P\u00e1ls og \u00e1tti verulegan \u00fe\u00e1tt \u00ed \u00fev\u00ed a\u00f0 setja ni\u00f0ur erfi\u00f0ar deilur \u00ed s\u00f6fnu\u00f0inum \u00ed Korintu (2Kor 2.13; 7.5-7,13-15; 8.6, 16-24; 12.14-18).<\/p>\n<p><strong>1.4\u00a0<\/strong><em>Gu\u00f0i f\u00f6\u00f0ur&#8230;frelsara: <\/em>Jes\u00fas kallar Gu\u00f0 oft &#8222;f\u00f6\u00f0ur&#8220; (sj\u00e1 t.d. J\u00f3h 14). Hi\u00f0 sama gerir P\u00e1ll \u00ed m\u00f6rgum br\u00e9fa sinna ( Gal 1.2,3; 1Kor 1,3: Fil 1.2; R\u00f3m 1.7). Sj\u00e1 og athugagreinar vi\u00f0 1.1 (P\u00e1li&#8230;Jes\u00fa Krists) og 1.3 (Gu\u00f0, frelsari vori).<\/p>\n<p><strong>1.5 <\/strong>Kr\u00edt heitir mikil ey \u00ed Mi\u00f0jar\u00f0arhafi, su\u00f0austur af Grikklandi. \u00dear bl\u00f3mga\u00f0ist m\u00edn\u00f3sk menning svonefnd \u00e1 \u00f6ldunum fr\u00e1 2000 til 1100 f. Kr., kennd vi\u00f0 fornkonunginn og go\u00f0sagnapers\u00f3nuna M\u00ednos.\u00dej\u00f3\u00f0in var b\u00e6\u00f0i l\u00e6s og skrifandi, versla\u00f0i vi\u00f0 Grikki og fleiri n\u00e1granna \u00ed kringum Mi\u00f0jar\u00f0arhafi\u00f0, og naut au\u00f0s\u00e6ldar. Vi\u00f0 \u00fer\u00f6ngar g\u00f6tur \u00fe\u00e9ttb\u00fdlla borga st\u00f3\u00f0u margra h\u00e6\u00f0a h\u00fas og miklar hallir me\u00f0 vi\u00f0hafnarherbergjum, \u00feakgluggum, vatnslei\u00f0slum, sorpr\u00e6sum og loftr\u00e6sti- og k\u00e6likerfum. H\u00f6fundur Postulas\u00f6gunnar nefnir Gy\u00f0inga fr\u00e1 Kr\u00edt, sem hann segir hafa veri\u00f0 stadda \u00ed Jer\u00fasalem vegna uppskeruh\u00e1t\u00ed\u00f0arinnar (hv\u00edtasunnunnar; sj\u00e1 Post 2.11). \u00c1 fer\u00f0 sinni til R\u00f3mar kom P\u00e1ll postuli vi\u00f0 \u00e1 Kr\u00edt (Post 22.7-21).<\/p>\n<p><strong>1.5 <\/strong><em>\u00f6ldunga: <\/em>\u00d6ldungur er \u00e1 gr\u00edsku &#8222;presbyter&#8220; (sama or\u00f0i\u00f0 og &#8222;prestur&#8220;). \u00deeir skyldu uppfr\u00e6\u00f0a \u00ed tr\u00fanni og vera \u00ed forsvari fyrir s\u00f6fnu\u00f0i s\u00edna. Sj\u00e1 og &#8222;<a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/kirkjan\/\">Kirkja<\/a>&#8222;.<\/p>\n<p><strong>1.7 <\/strong><em>biskup: <\/em>\u00c1 gr\u00edsku &#8222;ep\u00edsk\u00f3pos&#8220; (tilsj\u00f3narma\u00f0ur). \u00cd frumkirkjunni var biskup helsti forst\u00f6\u00f0uma\u00f0ur safna\u00f0ar. Biskupum var s\u00ed\u00f0ar falin umsj\u00f3n me\u00f0 s\u00f6fnu\u00f0um \u00e1 \u00e1kve\u00f0nu landsv\u00e6\u00f0i.<\/p>\n<p><strong>1.10 <\/strong><em>\u00feverlyndir&#8230;bla\u00f0ra um h\u00e9g\u00f3ma og lei\u00f0a \u00ed villu: <\/em>&#8222;H\u00e9g\u00f3minn&#8220; g\u00e6ti veri\u00f0 s\u00e1 m\u00e1lflutningur gy\u00f0ing-kristinna manna \u00e1 Kr\u00edt, a\u00f0 umskera b\u00e6ri karlmenn og piltb\u00f6rn \u00ed kristnum s\u00f6fnu\u00f0i. P\u00e1ll og T\u00edtus h\u00f6f\u00f0u \u00e1\u00f0ur \u00e1lykta\u00f0 um \u00fea\u00f0 m\u00e1lefni, \u00feegar \u00feeir s\u00e1tu postulafundinn \u00ed Jer\u00fasalem, \u00e1samt me\u00f0 \u00f6\u00f0rum safna\u00f0arlei\u00f0togum (sj\u00e1 Gal 2.1-10). \u00de\u00e1 munu og hafa veri\u00f0 \u00e1 kreiki menn, sem reyndu a\u00f0 gr\u00e6\u00f0a \u00e1 \u00fev\u00ed a\u00f0 sannf\u00e6ra a\u00f0ra um a\u00f0 \u00feeir einir byggju yfir sannleikanum (sj\u00e1 og 1T\u00edm 6.5). Sumir villukennendur reyndu a\u00f0 koma s\u00e9r inn undir hj\u00e1 kvenf\u00f3lkinu \u00ed \u00fev\u00ed skyni a\u00f0 n\u00e1 t\u00f6kum \u00e1 fj\u00f6lskyldum \u00feess s\u00ed\u00f0ar (2T\u00edm 3.6,7).<\/p>\n<p><strong>1.12 <\/strong><em>Kr\u00edtarmenn&#8230;\u00f3argad\u00fdr: <\/em>H\u00e9r er vitna\u00f0 \u00ed or\u00f0 gr\u00edsks heimspekings, sem Ep\u00edmen\u00eddes h\u00e9t, og up var \u00e1 Kr\u00edt um 600 f. Kr.<\/p>\n<p><strong>1.14\u00a0<\/strong><em>b\u00e1biljum Gy\u00f0inga og bo\u00f0um manna: <\/em>\u00ddkjus\u00f6gur af gy\u00f0ingaf\u00f3lki \u00ed \u00e6ttart\u00f6lum Fyrstu M\u00f3seb\u00f3kar voru teknar tr\u00faanlegar \u00ed sumum ritum samt\u00edmans, s\u00f6mulei\u00f0is \u00ed skrifum Gnost\u00edka. (Or\u00f0i\u00f0 &#8222;gnostismi&#8220; er dregi\u00f0 af gr\u00edska or\u00f0inu &#8222;gn\u00f3sis&#8220; sem \u00fe\u00fd\u00f0ir \u00feekking). Gnost\u00edkar a\u00f0hylltust \u00fdmsar fl\u00f3knar tr\u00faar- og heimspekikenningar hins gr\u00edska menningarsv\u00e6\u00f0is og \u00f3x enn fiskur um hrygg \u00e1 \u00f6ldunum eftir a\u00f0 T\u00edtusarbr\u00e9f var rita\u00f0. Gnost\u00edkar h\u00e9ldu \u00fev\u00ed fram, a\u00f0 l\u00edkaminn og hi\u00f0 efnislega v\u00e6ri illt, en speki andans g\u00f3\u00f0. \u00deeir kenndu, a\u00f0 menn eignu\u00f0ust samf\u00e9lag vi\u00f0 Gu\u00f0 og \u00f6\u00f0lu\u00f0ust &#8222;s\u00e9rstaka \u00feekkingu&#8220; \u00e1 honum og ver\u00f6ldinni, ef \u00feeir hef\u00f0u \u00ed hei\u00f0ri \u00e1kve\u00f0in, andleg sannindi (sj\u00e1 og 1T\u00edm 1.3,4; 4.7; 2T\u00edm 4.4). Sj\u00e1 og \u201e<a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/samtidarsaga-bibliunnar\/atrunadur-og-truarhugmyndir-a-timum-bibliunnar\/\">\u00c1tr\u00fana\u00f0ur og tr\u00faarhugmyndir \u00e1 t\u00edmum Bibl\u00edunnar\u201c<\/a>.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Forst\u00f6\u00f0umenn safna\u00f0a (\u00f6ldungar) og villukennendur P\u00e1ll heilsar T\u00edtusi \u00e1st\u00fa\u00f0lega og <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ritskyring\/titusarbrefid-1-kafli\/\"> [&#8230;]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":4829,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5666","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5666","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5666"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5666\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5666"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}