\u00cd Or\u00f0skvi\u00f0unum segir svo \u00e1 einum sta\u00f0: „Drottinn veitir speki, af munni hans kemur \u00feekking og hyggindi. Hann geymir hinum r\u00e1\u00f0v\u00f6ndu g\u00e6funa og er skj\u00f6ldur \u00feeirra sem breyta grandvarlega“ (Okv 2.6,7). H\u00e9r er minnst \u00e1 tvennt, sem einkennir spekina a\u00f0 skilningi helgirita Gy\u00f0inga, sem kristnir menn kalla Gamla testamenti. \u00cd fyrsta lagi \u00e1 \u00f6ll s\u00f6nn speki uppruna sinn \u00ed Gu\u00f0i. Og \u00ed annan sta\u00f0 r\u00eds speki Gu\u00f0s \u00e1 l\u00f6gm\u00e1linu, sem M\u00f3se veitti vi\u00f0t\u00f6ku \u00e1 S\u00edna\u00edfjalli (2M\u00f3s 19-34). \u00deessa speki, bygg\u00f0a \u00e1 l\u00f6gm\u00e1li Drottins, ber foreldrum a\u00f0 innr\u00e6ta b\u00f6rnum s\u00ednum kostg\u00e6filega (5M\u00f3s 5.16; 6.4-9).<\/p>\n
Jerem\u00eda sp\u00e1ma\u00f0ur r\u00e1\u00f0lag\u00f0i m\u00f6nnum a\u00f0 st\u00e6ra sig ekki af visku sinni, afli e\u00f0a au\u00f0i, heldur skyldu \u00feeir hr\u00f3sa s\u00e9r af \u00feeim hyggindum einum a\u00f0 \u00feekkja Gu\u00f0 (9.23,24). Jerem\u00eda segir ennfremur, a\u00f0 Gu\u00f0 hafi skapa\u00f0 heiminn me\u00f0 speki, sem muni gera a\u00f0 engu fyrir\u00e6tlanir \u00feeirra sem treysta \u00e1 eigin vitsmuni og elta hj\u00e1gu\u00f0i (10.1-15).<\/p>\n
\u00cd aldanna r\u00e1s \u00f6\u00f0lu\u00f0ust einstakir menn speki fyrir atbeina Gu\u00f0s. \u00deeirra fremstur var Sal\u00f3mon konungur, sem ba\u00f0 Gu\u00f0 a\u00f0 gefa s\u00e9r vitsmuni (1Kon 3.1-15; 10.1-10). Sal\u00f3mon haf\u00f0i m.a. til a\u00f0 bera skarpa d\u00f3mgreind, l\u00f6gspeki, gl\u00f6gga s\u00fdn \u00e1 samskipti manna \u00ed milli og \u00feekkingu \u00e1 d\u00fdrum og pl\u00f6ntum. Margt \u00ed Or\u00f0skvi\u00f0unum er eigna\u00f0 honum (Okv 1.1).<\/p>\n
\u00cd Jobsb\u00f3k r\u00e6\u00f0ir um heg\u00f0un manna og fyrir\u00e6tlanir Gu\u00f0s me\u00f0 b\u00f6rn s\u00edn um lei\u00f0 og sagt er fr\u00e1 g\u00f3\u00f0um og gu\u00f0hr\u00e6ddum manni, sem heldur \u00e1fram a\u00f0 vera tr\u00far og sta\u00f0fastur \u00fer\u00e1tt fyrir hinar mestu \u00fej\u00e1ningar og erfi\u00f0leika. Pr\u00e9dikarinn hefur l\u00edka a\u00f0 geyma \u00edhuganir, vangaveltur og spakm\u00e6li, og sams konar efni getur a\u00f0 lesa \u00ed Ap\u00f3kr\u00fdfu b\u00f3kunum svonefndu \u00ed Gamla testamenti. Me\u00f0al \u00feessara rita, sem sumir Gy\u00f0ingar hafa um h\u00f6nd og prentu\u00f0 eru \u00ed \u00fdmsum bibl\u00edu\u00fatg\u00e1fum kristinna manna, eru Speki Sal\u00f3mons, sem rita\u00f0 var \u00e1 gr\u00edsku og \u00ed m\u00e1 greina veruleg gr\u00edsk \u00e1hrif (t.d. \u00ed afst\u00f6\u00f0unni til \u00f3dau\u00f0leika s\u00e1larinnar), og S\u00edraksb\u00f3k, en \u00ed henni er liti\u00f0 svo \u00e1, a\u00f0 l\u00f6gm\u00e1l M\u00f3se s\u00e9 samnefnari og undirsta\u00f0a allrar visku. \u00de\u00e1 skal og nefna Bar\u00faksb\u00f3k, sem svipar mj\u00f6g til sp\u00e1mannarita Gamla testamentis. \u00cd henni birtist \u00fea\u00f0 vi\u00f0horf, a\u00f0 viska s\u00e9 sama og l\u00f6gm\u00e1l Drottins, hin einst\u00e6\u00f0a gj\u00f6f hans til \u00cdsraels (Bar 3.27-4.4).<\/p>\n
\u00cd N\u00fdja testamenti er \u00fev\u00ed haldi\u00f0 fram, a\u00f0 Jes\u00fas s\u00e9 vitrari en Sal\u00f3mon (Matt 12.41). Svo er viska hans mikil, a\u00f0 sveitungarnir botna ekkert \u00ed hva\u00f0an honum kemur h\u00fan (Matt 13.54; Mrk 6.2). H\u00f6fundur K\u00f3lossubr\u00e9fsins segir Jes\u00fa lj\u00faka upp leyndard\u00f3mum Gu\u00f0s og b\u00e6tir vi\u00f0: „\u00cd honum eru allir fj\u00e1rsj\u00f3\u00f0ir spekinnar og \u00feekkingarinnar f\u00f3lgnir“ (K\u00f3l 2.3). P\u00e1ll kva\u00f0 v\u00edsd\u00f3m mannanna og visku Gu\u00f0s vera andst\u00e6\u00f0ur, enda v\u00e6ri speki manna oft heimskan einber (1Kor 1.18-2.16). \u00dea\u00f0 er speki Gu\u00f0s, a\u00f0 hann sendi Jes\u00fa til \u00feess a\u00f0 deyja \u00e1 krossinum til syndafyrirgefingar og til \u00feess a\u00f0 frelsa \u00fe\u00e1 sem tr\u00faa \u00feeirri g\u00f3\u00f0u fr\u00e9tt. Hinum, sem ekki tr\u00faa, finnst \u00feessi bo\u00f0skapur f\u00e1sinna. \u00deeir a\u00f0hyllast hyggindi heimsins, en ekki speki Gu\u00f0s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"