{"id":5222,"date":"2019-04-22T14:42:24","date_gmt":"2019-04-22T14:42:24","guid":{"rendered":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/?page_id=5222"},"modified":"2026-04-17T13:01:13","modified_gmt":"2026-04-17T13:01:13","slug":"lukasargudspjall-1-kafli","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ritskyring\/lukasargudspjall-1-kafli\/","title":{"rendered":"L\u00fakasargu\u00f0spjall 1. kafli"},"content":{"rendered":"<h3>Koma Jes\u00fa undirb\u00fain<\/h3>\n<p>L\u00fakas hefur gu\u00f0spjall sitt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 sk\u00fdra fr\u00e1 \u00fev\u00ed hvers vegna hann ritar \u00fea\u00f0. S\u00ed\u00f0an v\u00edkur s\u00f6gunni a\u00f0 f\u00e6\u00f0ingu Jes\u00fa. F\u00e6\u00f0ing J\u00f3hannesar sk\u00edrara er og st\u00f3rvi\u00f0bur\u00f0ur. \u00cd pr\u00e9dikun sinni bo\u00f0ar J\u00f3hannes m\u00f6nnum, a\u00f0 \u00feeir skuli taka sinnaksiptum og l\u00e1ta sk\u00edrast til fyrirgefningar synda. Me\u00f0 \u00fev\u00ed &#8222;grei\u00f0a \u00feeir veg Drottins&#8220;, b\u00faa sig undir a\u00f0 taka vi\u00f0 Jes\u00fa. S\u00ed\u00f0ast \u00ed \u00feessum hluta gu\u00f0spjallsins segir fr\u00e1 \u00fev\u00ed er Jes\u00fas \u00feiggur sk\u00edrn af J\u00f3hannesi og er svo freista\u00f0 af dj\u00f6flinum \u00ed ey\u00f0im\u00f6rkinni.<\/p>\n<p><em>Heilagur andi:\u00a0<\/em>\u00cd b\u00e6\u00f0i L\u00fakasargu\u00f0spjalli og Postulas\u00f6gunni r\u00e6\u00f0ir oft um heilagan anda, sem er kraftur Gu\u00f0s a\u00f0 starfi \u00ed heiminum. Kraftur Hins h\u00e6sta yfirskyggir Mar\u00edu \u00ed Nasaret og heilagur andi kemur yfir hana. \u00deess vegna er barni\u00f0, sem h\u00fan ber undir belti, heilagt, sonur Gu\u00f0s. Heilagur andi lei\u00f0ir f\u00f3lk, st\u00fdrir ger\u00f0um \u00feess (L\u00fak 4.1,14; Post 8.29,39), eflir \u00fea\u00f0 til st\u00f3rvirkja og kennir \u00fev\u00ed a\u00f0 pr\u00e9dika um Jes\u00fa (Post 2.1-11). Heilagur andi bl\u00e9s postulunum \u00ed brj\u00f3st hugrekki til \u00feess a\u00f0 pr\u00e9dika, g\u00e6ddi frumkirkjuna vaxtarmegni og styrkti hana (Post 9.31). <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/heilagur-andi\/\">Sj\u00e1 og &#8222;Heilagur andi&#8220; \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><em>El\u00eda:<\/em>El\u00eda var sp\u00e1ma\u00f0ur \u00ed \u00cdsrael r\u00famum 8 \u00f6ldum \u00e1\u00f0ur en Jes\u00fas f\u00e6ddist. Nafni\u00f0 merkir &#8222;Drottinn er minn Gu\u00f0.&#8220; Gu\u00f0 \u00cdsraels h\u00e9t annars &#8222;Yahweh&#8220; (Jave). Sj\u00e1 &#8222;Drottinn (YHWH)&#8220; \u00e1 bls. 135. El\u00eda var fr\u00e6gur fyrir kraftaverk s\u00edn. Hann br\u00fdndi alvarlega fyrir f\u00f3lki a\u00f0 tilbi\u00f0ja Jave einan. S\u00ed\u00f0ari sp\u00e1menn v\u00e6ntu \u00feess a\u00f0 Gu\u00f0 sendi \u00fej\u00f3\u00f0inni El\u00eda til \u00feess a\u00f0 vara hana vi\u00f0 d\u00f3mi Gu\u00f0s (Mal 3.1-4, 23). \u00ddmsir t\u00f6ldu a\u00f0 J\u00f3hannes sk\u00edrari v\u00e6ri El\u00eda endurkominn (sj\u00e1 Mrk 6.14,15).<\/p>\n<p><strong>1.1\u00a0<\/strong><em>s\u00f6gu \u00feeirra vi\u00f0bur\u00f0a, er gerst hafa me\u00f0al okkar: <\/em>\u00cd \u00f6rf\u00e1um inngangsor\u00f0um L\u00fakasar (1.1-4) kemur fram a\u00f0 hann er s\u00e9r \u00feess me\u00f0vitandi a\u00f0 a\u00f0rir hafa \u00e1 undan honum raki\u00f0 s\u00f6gu Jes\u00fa, rita\u00f0 um kenningu hans og kraftaverk og sagt fr\u00e1 dau\u00f0a hans og upprisu. Sl\u00edk fr\u00e1s\u00f6gn heitir \u00e1 gr\u00edsku &#8222;evangelion&#8220;, \u00e1 \u00edslensku &#8222;gu\u00f0spjall&#8220;, sem \u00fe\u00fd\u00f0ir &#8222;gle\u00f0ilegur bo\u00f0skapur&#8220;, &#8222;g\u00f3\u00f0ar fr\u00e9ttir&#8220;. <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ritskyring\/nyja-testamentid\/\">Sj\u00e1 n\u00e1nar &#8222;Gu\u00f0spj\u00f6llin og Postulasagan&#8220; \u00ed almennri umfj\u00f6llun um N\u00fdja testamenti\u00f0.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.3\u00a0<\/strong><em>\u00dee\u00f3f\u00edlus: <\/em>Nafnir merkir &#8222;vinur Gu\u00f0s.&#8220; Sumir telja, a\u00f0 \u00e1tt s\u00e9 vi\u00f0 s\u00e9rhvern \u00feann, sem er vinur og me\u00f0haldsma\u00f0ur Jes\u00fa. A\u00f0rir \u00e1l\u00edta, a\u00f0 \u00dee\u00f3f\u00edlus hafi veri\u00f0 r\u00f3mverskur emb\u00e6ttis- e\u00f0a fyrirma\u00f0ur, sem kosta\u00f0 hafi ritun L\u00fakasargu\u00f0spjalls og afskriftir \u00feess.<\/p>\n<p><strong>1.5\u00a0<\/strong><em>Her\u00f3desar, konungs \u00ed J\u00fadeu: <\/em>Hann g\u00e9kk l\u00edka undir nafninu Her\u00f3des mikli. \u00deegar R\u00f3mverjar l\u00f6g\u00f0u undir sig Palest\u00ednu var\u00f0 hann landstj\u00f3ri. Konungur var\u00f0 hann \u00e1ri\u00f0 37 f. Kr., en d\u00f3 sk\u00f6mmu eftir a\u00f0 Jes\u00fas f\u00e6ddist (Matt 2.19). Hann var a\u00f0 uppruna fr\u00e1 \u00cdd\u00fameu og \u00fev\u00ed ekki Gy\u00f0ingur. Hann reyndi a\u00f0 koma s\u00e9r \u00ed mj\u00fakinn hj\u00e1 gy\u00f0inga\u00fej\u00f3\u00f0inni me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 endurbyggja musteri\u00f0 \u00ed Jer\u00fasalem.<\/p>\n<p><strong>1.5\u00a0<\/strong><em>Sakar\u00eda&#8230;El\u00edsabet: <\/em>\u00deau voru b\u00e6\u00f0i af presta\u00e6ttum. Dav\u00ed\u00f0 konungur skipti afkomendum Arons, fyrsta \u00e6\u00f0sta prestsins, \u00ed 24 flokka presta. Flokkarnir skiptust \u00e1 a\u00f0 \u00fej\u00f3na \u00ed musterinu. 8. sveitin var kennd vi\u00f0 Ab\u00eda (1Kron 24.10). Sj\u00e1 og 1Sam 1.<\/p>\n<p><strong>1.9 <\/strong><em>samkv\u00e6mt venju&#8230;f\u00f3rna: <\/em>\u00dea\u00f0 var \u00ed verkahring prestanna a\u00f0 setja n\u00fdtt reykelsi \u00e1 altari\u00f0 \u00ed musterinu eftir f\u00f3rnirnar kv\u00f6lds og morgna. Reykelsi var m.a. unni\u00f0 \u00far myrru, nardus, kanil, ilmkvo\u00f0u og salti.<\/p>\n<p><strong>1.13\u00a0<\/strong><em>J\u00f3hannes: <\/em>J\u00f3hannes sk\u00edrari. Nafni\u00f0 merkir &#8222;Drottinn er g\u00f3\u00f0ur.&#8220; <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/johannes-skirari\/\">Sj\u00e1 &#8222;J\u00f3hannes sk\u00edrari&#8220; \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.15 <\/strong><em>Aldrei&#8230;drekka v\u00edn n\u00e9 \u00e1fengan drykk: <\/em>\u00cd \u00cdsrael til forna voru svonefndir &#8222;nas\u00edear&#8220; s\u00e9rstaklega v\u00edg\u00f0ir til \u00fdmiss konar \u00fej\u00f3nustu vi\u00f0 Gu\u00f0, lengur e\u00f0a skemur. \u00deeir m\u00e1ttu ekki neyta \u00e1fengis (4M\u00f3s 6.1-4). Sumir fr\u00e6\u00f0imenn hafa tali\u00f0, a\u00f0 J\u00f3hannes hafi veri\u00f0 nas\u00edrei.<\/p>\n<p><strong>1.19<\/strong><em>Gabr\u00edel:\u00a0<\/em>Gabr\u00edel engill er fyrs nefndur \u00e1 nafn \u00ed sp\u00e1d\u00f3msb\u00f3k Dan\u00edels. Hann er sendibo\u00f0i Gu\u00f0s og veitir Dan\u00edel skilning \u00e1 s\u00fdn, sem hann s\u00e1 (Dan 8.16; 9.21).<\/p>\n<p><strong>1.23\u00a0<\/strong><em>\u00fej\u00f3nustudagar: <\/em>Hverjum presti var \u00fathluta\u00f0ur \u00e1kve\u00f0inn t\u00edmi \u00e1rs til \u00fej\u00f3nustu \u00ed musterinu. Sj\u00e1 athugagrein vi\u00f0 1.5 (Sakar\u00eda).<\/p>\n<p><strong>1.26\u00a0<\/strong><em>borgar \u00ed Gal\u00edleu, sem heitir Nasaret: <\/em>\u00deessi litli b\u00e6r (n\u00fa en-Nas\u00edra) er hvergi nefndur \u00ed Gamla testamenti. \u00c1ri\u00f0 63 f. Kr. l\u00f6g\u00f0u R\u00f3merjar Gal\u00edleu undir sig og r\u00edktu \u00fear um daga Jes\u00fa.<\/p>\n<p><strong>1.27\u00a0<\/strong><em>J\u00f3sef&#8230;Mar\u00eda: <\/em>J\u00f3sef var af \u00e6tt Dav\u00ed\u00f0s, sem talinn var mestur konunga \u00ed \u00cdsrael. Sp\u00e1mennirnir s\u00f6g\u00f0u a\u00f0 Mess\u00edas yr\u00f0i af Dav\u00ed\u00f0s \u00e6tt Jes 11.1-3; Matt 1.18).<\/p>\n<p><strong>1.31\u00a0<\/strong><em>Jes\u00fas:\u00a0<\/em>Nafni\u00f0 merkir &#8222;Drottinn frelsar.&#8220;<\/p>\n<p><strong>1.32\u00a0<\/strong><em>Hins h\u00e6sta:\u00a0<\/em>\u00deetta nafn Gu\u00f0s \u00e1 r\u00e6tur a\u00f0 rekja allt aftur til daga \u00e6ttf\u00f6\u00f0urins Abrahams (1M\u00f3s 14.17-22).<\/p>\n<p><strong>1.35\u00a0<\/strong><em>Heilagur andi:<\/em> <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/heilagur-andi\/\">Sj\u00e1 \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.35 <\/strong><em>sonur Gu\u00f0s:\u00a0<\/em>Sj\u00e1 um hugtaki\u00f0 <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/guds-sonur\/\">&#8222;Gu\u00f0s sonur&#8220; \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.39\u00a0<\/strong><em>fjallabygg\u00f0um J\u00fada:\u00a0<\/em>J\u00fadea h\u00e9t su\u00f0urhluti Palest\u00ednu. \u00dear er v\u00ed\u00f0a fj\u00f6ll\u00f3tt og \u00fev\u00ed ekki lj\u00f3st hvar Sakar\u00eda og El\u00edsabet \u00e1ttu heima.<\/p>\n<p><strong>1.41\u00a0<\/strong><em>heil\u00f6gum anda: <\/em><a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/heilagur-andi\/\">Sj\u00e1 \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.46-55\u00a0<\/strong><em>Lofs\u00f6ngur Mar\u00edu: <\/em>\u00cd \u00feessari b\u00e6n lofar Mar\u00eda Gu\u00f0 me\u00f0 l\u00edkum h\u00e6tti og Hanna for\u00f0um, \u00feegar h\u00fan \u00f3l son sinn (1Sam 2.1-10). Lofs\u00f6ng Mar\u00edu nefna margir kristnir menn <em>Magnificat<\/em>, sem er latina og \u00fe\u00fd\u00f0ir &#8222;miklar&#8220; (\u00fe.e. \u00d6nd m\u00edn miklar&#8230;) \u00cd lofs\u00f6ngnum kemur gl\u00f6ggt fram, a\u00f0 Gu\u00f0 elskar f\u00e1t\u00e6ka og sm\u00e6lingja, en s\u00fa hugsun er m.a. rau\u00f0i \u00fer\u00e1\u00f0urinn \u00ed gu\u00f0spjalli L\u00fakasar.<\/p>\n<p><strong>1.48\u00a0<\/strong>1Sam 1.11.<\/p>\n<p><strong>1.55\u00a0<\/strong><em>fe\u00f0rum vorum, Abraham:\u00a0<\/em>\u00c1tt er vi\u00f0 \u00cdsraels\u00fej\u00f3\u00f0ina, sem \u00f6ll \u00e1 \u00e6ttir a\u00f0 rekja til Abrahams og S\u00f6ru. Gu\u00f0 ger\u00f0i s\u00e1ttm\u00e1la (samning) vi\u00f0 Abraham m\u00f6rgum \u00f6ldum \u00e1\u00f0ur en Jes\u00fas f\u00e6ddist (1M\u00f3s 12.1-3; 17.4-8). Abraham h\u00e9t a\u00f0 fylgja Gu\u00f0i og Gu\u00f0 lofa\u00f0i honum \u00fev\u00ed a\u00f0 gera afkomendur \u00feeirra S\u00f6ru a\u00f0 mikilli \u00fej\u00f3\u00f0 (1M\u00f3s 15.1-6). Sj\u00e1 og <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/abraham\/\">&#8222;Abraham&#8220;.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.59\u00a0<\/strong><em>umskera:\u00a0<\/em>L\u00f6gm\u00e1l M\u00f3se m\u00e6lti svo fyrir, a\u00f0 \u00e1tta d\u00f6gum eftir f\u00e6\u00f0inguna skyldi skera burt yfirh\u00fa\u00f0ina \u00e1 getna\u00f0arlim sveinbarna til merkis um s\u00e1ttm\u00e1la \u00fej\u00f3\u00f0arinnar vi\u00f0 Drottin (1M\u00f3s 17.9-14; 3M\u00f3s 12.3). \u00dea\u00f0 heitir umskurn. <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/umskurn\/\">Sj\u00e1 og &#8222;Umskurn&#8220;.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.67\u00a0<\/strong><em>heil\u00f6gum anda:\u00a0<\/em><a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/heilagur-andi\/\">Sj\u00e1 \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.69\u00a0<\/strong><em>Dav\u00ed\u00f0s \u00fej\u00f3ns s\u00edns:\u00a0<\/em>\u00c1tt er vi\u00f0 Dav\u00ed\u00f0 konung \u00ed \u00cdsrael.<\/p>\n<p><strong>1.69\u00a0<\/strong><em>horn hj\u00e1lpr\u00e6\u00f0is: <\/em>D\u00fdrahorn t\u00e1knu\u00f0u oft styrkleika.<\/p>\n<p><strong>1.70\u00a0<\/strong><em>heil\u00f6gu sp\u00e1manna:\u00a0<\/em>Sp\u00e1menn \u00cdsraels\u00fej\u00f3\u00f0arinnar voru sendibo\u00f0ar, er m\u00e6ltu fyrir munn Drottins. \u00deeir bo\u00f0u\u00f0u komu Mess\u00edasar, er frelsa mundi \u00fej\u00f3\u00f0ina, samkv\u00e6mt fyrirheiti Gu\u00f0s (sj\u00e1 Jes 7.14; 9.6,7; M\u00edka 5.2).<\/p>\n<p><strong>1.73\u00a0<\/strong><em>Abraham f\u00f6\u00f0ur vorum:\u00a0<\/em><a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ordtakasafn\/abraham\/\">Sj\u00e1 um Abraham \u00ed or\u00f0takasafni.<\/a><\/p>\n<p><strong>1.68-79\u00a0<\/strong><em>Lofs\u00f6ngur Sakar\u00eda: <\/em>Sakar\u00eda lofa\u00f0i Drottin og l\u00fdsti \u00fev\u00ed af sp\u00e1mannlegri andagift, hverju J\u00f3hannes sonur hans mundi koma verk. \u00cd lofs\u00f6ng s\u00ednum l\u00fdsir Sakar\u00eda blessun, l\u00edkt og gert er \u00ed m\u00f6rgum Dav\u00ed\u00f0ss\u00e1lma, og bo\u00f0ar fagna\u00f0arerindi. Sj\u00e1 Slm 41.13; 106.48.<\/p>\n<p><strong>1.80 <\/strong><em>\u00fer\u00f3ttmikill \u00ed anda:<\/em> Sj\u00e1 athugagrein vi\u00f0 1.35 (heilagur andi). Fr\u00e1 \u00fev\u00ed J\u00f3hannes f\u00e6ddist og \u00feanga\u00f0 til hann h\u00f3f a\u00f0 pr\u00e9dika \u00ed ey\u00f0im\u00f6rkinni li\u00f0u um 30 \u00e1r.<\/p>\n<p><strong>1.80\u00a0<\/strong><em>\u00ed \u00f3bygg\u00f0um:\u00a0<\/em>J\u00f3hannes haf\u00f0ist tr\u00falega vi\u00f0 \u00ed \u00f3bygg\u00f0um J\u00fadeu, \u00e1 milli Jer\u00faasalem og Dau\u00f0a hafsins.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koma Jes\u00fa undirb\u00fain L\u00fakas hefur gu\u00f0spjall sitt me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/ritskyring\/lukasargudspjall-1-kafli\/\"> [&#8230;]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":4829,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5222","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5222","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5222"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5222\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4829"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}