{"id":5094,"date":"2019-04-22T00:42:53","date_gmt":"2019-04-22T00:42:53","guid":{"rendered":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/?page_id=5094"},"modified":"2026-04-17T13:08:42","modified_gmt":"2026-04-17T13:08:42","slug":"truarbrogd-i-romverska-heimsveldinu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/samtidarsaga-bibliunnar\/truarbrogd-i-romverska-heimsveldinu\/","title":{"rendered":"Tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0 \u00ed r\u00f3mverska heimsveldinu"},"content":{"rendered":"<p>\u00c1 fyrstu \u00f6ld okkar t\u00edmatals, \u00feegar kristind\u00f3murinn t\u00f3k a\u00f0 festa r\u00e6tur \u00ed r\u00f3mverska heimsveldinu, voru R\u00f3mverjar fj\u00f6lgy\u00f0istr\u00faar. \u00deeir tr\u00fa\u00f0u \u00fev\u00ed, a\u00f0 fj\u00f6ld gu\u00f0a og gy\u00f0ja st\u00fdr\u00f0u gangi n\u00e1tt\u00farunnar og r\u00e9\u00f0u \u00f6llum farna\u00f0i f\u00f3lks \u00feessa heims og annars. Gu\u00f0irnir \u00e1ttu a\u00f0 r\u00edkja hver yfir s\u00ednum hluta af tilverunni: s\u00f3linni, tunglinu, ve\u00f0rinu, akri og uppskeru, frj\u00f3semi manna og skepna, \u00farslitum \u00ed str\u00ed\u00f0i \u2013 og jafnvel hinni \u00fdmsu i\u00f0ju eins og siglingum, kennslu og vefna\u00f0i. \u00dea\u00f0 valt \u00fev\u00ed a\u00f0 mestu \u00e1 starfgrein tilbi\u00f0jandans, hva\u00f0a gu\u00f0 hann kaus a\u00f0 hafa \u00ed hei\u00f0ri. \u00de\u00e1 \u00e1ttu s\u00e9r borgir og b\u00e6ir s\u00edn verndargo\u00f0.<\/p>\n<p>Marga gu\u00f0d\u00f3ma s\u00edna h\u00f6f\u00f0u R\u00f3mverjar &#8222;fengi\u00f0 a\u00f0 l\u00e1ni&#8220; hj\u00e1 n\u00e1granna\u00fej\u00f3\u00f0um, sem \u00feeir h\u00f6f\u00f0u lagt undir sig, svo sem Grikkjum og Egyptum. Af \u00feeirri \u00e1st\u00e6\u00f0u bera \u00fdmsir gu\u00f0anna b\u00e6\u00f0i gr\u00edsk og latnesk (r\u00f3mversk) n\u00f6fn. \u00deannig var J\u00fap\u00edter \u00e6\u00f0stur gu\u00f0a me\u00f0 R\u00f3mverjum, alfa\u00f0ir og s\u00e1 frumkraftur sem vi\u00f0heldur l\u00f6gbundinni r\u00e1s n\u00e1tt\u00farunnar og r\u00e6\u00f0ur framvindu s\u00f6gunnar. En margt sem af honum er sagt kemur n\u00e1kv\u00e6mlega heim vi\u00f0 \u00fea\u00f0 sem Grikkir kunnu fr\u00e1 Seifi a\u00f0 segja. H\u00e9r fyrir ne\u00f0an er tafla \u00fear sem birt er skr\u00e1 yfir nokkra gu\u00f0i og gy\u00f0jur R\u00f3mverja.<\/p>\n<p>Til vi\u00f0b\u00f3tar \u00feessum tr\u00faarbr\u00f6g\u00f0um kom svo keisarad\u00fdrkunin \u00e1 fyrstu \u00f6ldinni eftir Krists bur\u00f0. \u00deegar \u00c1g\u00fastus keisari var allur (\u00e1ri\u00f0 14 e. Kr.) t\u00f3k \u00f6ldungar\u00e1\u00f0i\u00f0 \u00ed R\u00f3m hann \u00ed gu\u00f0at\u00f6lu. Honum voru f\u00e6r\u00f0ar f\u00f3rnir og \u00e1ttu \u00fe\u00e6r a\u00f0 tryggja velfer\u00f0 og vi\u00f0gang keisarad\u00e6misins. Eftirmenn hans sumir ger\u00f0u og tilkall til \u00feess a\u00f0 vera g\u00f6fga\u00f0ir sem gu\u00f0ir v\u00e6ru, og \u00fdmsir \u00feeirra h\u00f3fu nokkra \u00fe\u00e1 sem veri\u00f0 h\u00f6f\u00f0u \u00e1 undan \u00feeim upp \u00e1 go\u00f0astall. \u00deannig m\u00e6lti Cal\u00edg\u00fala keisari svo fyrir, (en hann sat \u00e1 valdast\u00f3li fr\u00e1 37 til 41 e. Kr.), a\u00f0 h\u00f6ggmynd af sj\u00e1lfum honum \u00ed gu\u00f0al\u00edki skyldi komi\u00f0 fyrir \u00ed musteri Gy\u00f0inga \u00ed Jer\u00fasalem. Um aldam\u00f3tin 100 e. Kr. var svo komi\u00f0, a\u00f0 s\u00e9rhver borgari R\u00f3mar\u00edkis var skyldur a\u00f0 d\u00fdrka keisarana me\u00f0 \u00fev\u00ed a\u00f0 bi\u00f0ja til \u00feeirra og f\u00e6ra \u00feeim f\u00f3rnir. Svo var l\u00e1ti\u00f0 heita, a\u00f0 enginn m\u00e6tti undan skorast, svo a\u00f0 ekki hnigna\u00f0i hag heimsveldisins. \u00deegar kristnir menn vildu ekki hl\u00fd\u00f0a \u00feessu voru \u00feeir ofs\u00f3ttir og sumir ur\u00f0u a\u00f0 gjalda me\u00f0 l\u00edfi s\u00ednu.<\/p>\n<h2>Gu\u00f0ir og gy\u00f0jur Grikkja og R\u00f3mverja<\/h2>\n<p>\u00c1 \u00f6ldunum fr\u00e1 800 f. Kr. og fram til um 400 e. Kr., d\u00fdrku\u00f0u Grikkir \u00f3tal gu\u00f0i og gy\u00f0jur og tr\u00fa\u00f0u \u00fev\u00ed a\u00f0 \u00e6\u00f0ri m\u00e1ttarv\u00f6ld r\u00e9\u00f0u vi\u00f0gangi n\u00e1tt\u00farunnar og afdrifum manna og farna\u00f0i \u00feessa heims og annars. Tilbi\u00f0jandinn skyldi vir\u00f0a heil\u00f6g v\u00e9, leggja tr\u00fana\u00f0 \u00e1 a\u00f0 gu\u00f0irnir v\u00e6ru til og f\u00e6ra \u00feeim f\u00f3rnargjafir eftir fyrirskrifu\u00f0um helgisi\u00f0um \u00ed \u00fev\u00ed skyni a\u00f0 bl\u00ed\u00f0ka \u00fe\u00e1 og \u00e1vinna s\u00e9r velvild \u00feeirra. \u00cd R\u00f3m lutu menn einnig m\u00f6rgum go\u00f0m\u00f6gnum til forna og s\u00f3ru sum \u00feeirra sig mj\u00f6g \u00ed \u00e6tt gr\u00edsku go\u00f0anna. R\u00f3mverjar \u00e1litu \u00fe\u00f3, a\u00f0 afsta\u00f0a mannsins til hins yfirjar\u00f0neska valds skipti ekki m\u00e1li svo lengi sem fari\u00f0 v\u00e6ri a\u00f0 r\u00e9ttum tilbei\u00f0slusi\u00f0um.<\/p>\n<h3>Seifur (J\u00fap\u00edter hj\u00e1 R\u00f3mverjum)<\/h3>\n<p>\u00c6\u00f0stur gu\u00f0a og fa\u00f0ir margar gu\u00f0a og gy\u00f0ja. R\u00e6\u00f0ur \u00ferumum, regni og ve\u00f0rabrig\u00f0um, einnig \u00farslitum \u00ed str\u00ed\u00f0i. Hann var d\u00fdrka\u00f0ur \u00e1 \u00d3lymp\u00eduleikunum. T\u00e1kn hans eru \u00f6rninn, hv\u00edti liturinn og frumefni\u00f0 tin.<\/p>\n<h3>Apollon<\/h3>\n<p>Apollon var gu\u00f0 hlj\u00f3\u00f0f\u00e6rasl\u00e1ttar, bogfimi, sp\u00e1d\u00f3ma og l\u00e6knislistar. Hann var sonur Seifs, br\u00f3\u00f0ir Artemisar og fa\u00f0ir Asklepiosar. Var\u00f0 skr\u00edmslum a\u00f0 bana, lei\u00f0togi menntagy\u00f0janna, \u00e1 myndum stundum \u00ed gervi Hel\u00edosar, s\u00f3lgu\u00f0sins. T\u00e1kn hans eru l\u00e1rvi\u00f0urinn, bogi og \u00f6rvar, harpa, lj\u00f3n.<\/p>\n<h3>Artemis (D\u00edana hj\u00e1 R\u00f3mverjum)<\/h3>\n<p>Meygy\u00f0ja og verndari vei\u00f0imanna. D\u00f3ttir Seifs og systir Apollons. H\u00fan r\u00edkti yfir n\u00e1tt\u00farunni, var barnsbur\u00f0argy\u00f0ja og hj\u00e1lpa\u00f0i Heru a\u00f0 f\u00e6\u00f0a Apollon. T\u00e1kn hennar voru bogi og \u00f6rvar, villt d\u00fdr, m\u00e1ninn.<\/p>\n<h3>Asklepios (Aesculapius hj\u00e1 R\u00f3mverjum)<\/h3>\n<p>Hann var fyrst venjulegur, dau\u00f0legur ma\u00f0ur, sem var\u00f0 l\u00e6kningagu\u00f0. Hann var sonur Apollons og mennskrar konu. Hann lif\u00f0i jar\u00f0nesku l\u00edfi, en var deyddur af Seifi fyrir a\u00f0 reisa dau\u00f0an mann aftur til l\u00edfs. T\u00e1kn hans voru stafur og slanga.<\/p>\n<h3>A\u00feena (Minerva hj\u00e1 R\u00f3mverjum)<\/h3>\n<p>H\u00fan var \u00e6\u00f0st allra gy\u00f0ja og str\u00ed\u00f0sgy\u00f0ja. D\u00f3ttir Seifs og spratt me\u00f0 alv\u00e6pni \u00fat \u00far h\u00f6f\u00f0i hans. H\u00fan er fulltr\u00fai meyd\u00f3ms, sk\u00edrl\u00edfis og sj\u00e1lfsaga, hersk\u00e1 skjaldm\u00e6r og fulltingir hetjum go\u00f0sagnanna \u00ed str\u00ed\u00f0i. H\u00fan f\u00e6r\u00f0i mannkyni ol\u00edfutr\u00e9\u00f0. T\u00e1kn hennar eru uglan og skinni\u00f0 af geit, sem f\u00f3rna\u00f0 hefur veri\u00f0.<\/p>\n<h3>Hera (J\u00fan\u00f3 hj\u00e1 R\u00f3mverjum)<\/h3>\n<p>Gy\u00f0ja hj\u00faskapar og barneigna. Eiginkona og systir Seifs, m\u00f3\u00f0ir Hefaistosar (Vulkanusar). \u00c1stmeyjar Seifs ur\u00f0u fyrir bar\u00f0inu \u00e1 henni. H\u00fan var d\u00fdrku\u00f0 \u00e1 \u00d3lymp\u00eduleikum kvenna. T\u00e1kn hennar eru k\u00fdrin, p\u00e1fuglinn og gaukurinn.<\/p>\n<h3>Hermes (hj\u00e1 R\u00f3mverjum Mercurius)<\/h3>\n<p>Hann er bo\u00f0beri gu\u00f0anna og s\u00e1lnahir\u00f0ir, einnig gu\u00f0 landamerkja, fj\u00e1rhir\u00f0a og \u2013 \u00fej\u00f3fa! Sonur Seifs og br\u00f3\u00f0ir Apollons. Hinn eini gu\u00f0anna, sem getur fari\u00f0 ni\u00f0ur \u00ed undirheima (Hades) og \u00fea\u00f0an upp aftur.. T\u00e1kn hans eru v\u00e6ngjask\u00f3r og gullinn sproti, sem tv\u00e6r sl\u00f6ngur hlykkjst um.<\/p>\n<h3>Hefaistos (hj\u00e1 R\u00f3mverjum Vulkanus)<\/h3>\n<p>Gu\u00f0 eldsins og j\u00e1rnsmi\u00f0anna. Sonur Seifs og Heru. Hann sm\u00ed\u00f0a\u00f0i gu\u00f0unum vopn og verjur. Hann var hinn eini \u00feeirra, sem var f\u00f3tlami. T\u00e1kn hans eru eldfj\u00f6ll og eldur.<\/p>\n<h3>Demeter (hj\u00e1 R\u00f3mverjum Ceres)<\/h3>\n<p>Gy\u00f0ja akuryrkjunnar. Systir Seifs. H\u00fan leita\u00f0i Kore, d\u00f3ttur sinnar, \u00ed draugheimum (Hades), \u00fear sem st\u00falkan dvaldist s\u00ed\u00f0ar \u00feri\u00f0japart \u00far \u00e1ri hverju. T\u00e1kn hennar eru sv\u00edn, bl\u00f3makarfa, korn og \u00e1vextir.<\/p>\n<h3>Dionysos (hj\u00e1 R\u00f3mverjum Bakkus e\u00f0a L\u00edber)<\/h3>\n<p>Hann var sonur Seifs, gu\u00f0 frj\u00f3semi, jurtagr\u00f3\u00f0urs og v\u00edndrykkju. \u00d3h\u00f3fleg \u00e1fengisneysla, kynl\u00edfs\u00e6rsl og \u00fatsl\u00e1ttur einkenndi samkomur d\u00fdrkenda hans. T\u00e1kn hans er brenninetlan og bikarinn.<\/p>\n<h3>Hades (hj\u00e1 R\u00f3mverjum Pl\u00fat\u00f3)<\/h3>\n<p>Gu\u00f0 dau\u00f0ra og undirheima. Br\u00f3\u00f0ir Seifs og Poseidons. Hann haf\u00f0i umsj\u00f3n me\u00f0 r\u00e9ttarh\u00f6ldum yfir dau\u00f0um illmennum, en skellti skollaeyrum vi\u00f0 b\u00e6num og \u00fe\u00e1\u00f0i engar f\u00f3rnargjafir. T\u00e1kn hans eru svartur hestvagn, tv\u00edtenntur skutull og lykill.<\/p>\n<h3>Poseidon (hj\u00e1 R\u00f3mverjum Nept\u00fanus)<\/h3>\n<p>Gu\u00f0 sj\u00e1varins, vatna og jar\u00f0skj\u00e1lfta. Br\u00f3\u00f0ir Seifs og Hadesar. R\u00edkir yfir h\u00f6funum fr\u00e1 ne\u00f0ansj\u00e1varh\u00f6ll sinni. T\u00e1kn hans eru \u00fer\u00edforkur, h\u00f6frungur og t\u00fanfiskur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u00c1 fyrstu \u00f6ld okkar t\u00edmatals, \u00feegar kristind\u00f3murinn t\u00f3k a\u00f0 festa <a href=\"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/samtidarsaga-bibliunnar\/truarbrogd-i-romverska-heimsveldinu\/\"> [&#8230;]<\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":4858,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-5094","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5094","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5094"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/5094\/revisions"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/4858"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/biblian.is\/fraedsla\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5094"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}